از مرتضی ممیز تا علی‌اصغر بلوچ؛ روایت نسلی که گرافیک ایران را ساخت

آیین ستایش از استاد «مجید بلوچ» و دورهمی اعضای انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران عصر پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ در سالن استاد شهناز خانه‌ی هنرمندان ایران برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، امرالله فرهادی، طراح گرافیک پیشکسوت، با مروری بر پیشینه شکل‌گیری نهادهای صنفی و هویتی این رشته، به نقش کلیدی مرتضی ممیز اشاره کرد و گفت: از همان سال‌های آغازین بنیان‌گذاری انجمن، آقای ممیز وعده داد و متعهد شد که موزه گرافیک ایران را پایه‌گذاری کند؛ تلاشی خستگی‌ناپذیر و مستمر که ریشه در شیفتگی عمیق او به طراحی گرافیک داشت و بدون کمترین وقفه‌ای تا تحقق کامل این ایده پیگیری شد.

او با تأکید بر جایگاه تکرارناپذیر نسل پیشگامان به عنوان سرمایه‌های نمادین این عرصه افزود: بدون هیچ مبالغه‌ای، این بزرگان جزو باارزش‌ترین سرمایه‌های طراحان گرافیک امروز به شمار می‌روند؛ انسان‌هایی که نه با ادعا، بلکه با هدایتگری، راه‌بری و تعامل مستقیم و تک‌به‌تک با نسل جوان، مسیر پیشرفت این رشته را گشودند.

شکل‌گیری ذائقه بصری در امتداد سنت

آیدین مهدی‌زاده، مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی، با اشاره به پیوستگی نسلی در شکل‌گیری ادراک بصری مخاطبان، بر نقش پیشگامان هنر گرافیک در ارتقای سلیقه عمومی تأکید کرد و گفت: نسل‌های پس از شما همواره حامل حافظه تصویری برآمده از آثار پیشکسوتان هستند؛ ذائقه و سلیقه بصری ما و نسل‌های بعد، از دل همین فرم‌ها و تصاویری شکل می‌گیرد و منتقل می‌شود که استادان این عرصه در حافظه جمعی ثبت کرده‌اند.

او با تأکید بر لزوم بازخوانی میراث تصویری پیشگامان افزود: اگر بخواهیم عناصر گرافیکی و الفبای بصری به‌یادگارمانده از استاد علی‌اصغر بلوچ را بازخوانی کنیم، درمی‌یابیم که بنیادین‌ترین ویژگی این آثار، تجلی عمیق روح ایرانی است؛ هویتی مستقل و اصیل که نمونه‌های مشابه آن در گرافیک جهان به‌سادگی یافت نمی‌شود.

مردمی‌سازی هنر

جبرئیل نوکنده، اولین رئیس‌کل موزه ملی ایران، با اشاره به کارکرد بنیادین موزه‌ها در ساده‌سازی و در دسترس قرار دادن مفاهیم پیچیده برای جامعه، به دستاورد مهم استاد علی‌اصغر بلوچ در گرافیک کاربردی پرداخت و گفت: یکی از وظایف مهم ما در نهاد موزه این است که موضوعی غامض و تخصصی را به زبانی روشن و قابل فهم برای عموم مردم تبدیل کنیم. کاری که استاد بلوچ انجام داد نیز دقیقاً همین بود؛ او گرافیک را از انحصار محافل تخصصی و دانشگاهی بیرون کشید و آن را مستقیم به درون خانه و متن زندگی روزمره مردم برد.

او با تأکید بر پیوند بقای فرهنگ با میزان مشارکت جامعه افزود: هر دانش و هنری زمانی زنده، پویا و اثرگذار باقی می‌ماند که توده‌های مردم در آن سهمی بیابند و متولی درونی آن شوند. هنر و میراثی ماندگار است که در رگ‌های زیست اجتماعی جریان داشته باشد و استاد بلوچ گرافیک را به چنین جایگاهی در جامعه ایران رساند.

تلاش برای عبور از دشواری‌ها

بهرام کلهرنیا، رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، با تأکید بر اهداف والا و معرفتی این گردهمایی افزود: امروز دور هم جمع شده‌ایم تا اندیشه، فرهنگ و منش انسان و حکیم بزرگواری چون استاد بلوچ را به ستایش بنشینیم و دارایی‌های معنوی و مشترک خود را به اشتراک بگذاریم. ما در نقاط پیوند فرهنگی متعددی با یکدیگر اشتراک داریم که پاسداری از آن‌ها نیازمند همدلی و مراقبت همگانی است.

رئیس هیئت‌مدیره انجمن طراحان گرافیک با تاکید بر لزوم چشم‌پوشی از کاستی‌های اجرایی و تمرکز بر ارزش‌های بنیادین صنف، جامعه بصری را به پشتیبانی همه‌جانبه فراخواند و گفت: برای حفظ و ارتقای میراث مشترکمان، به حمایت تک‌تک شما نیاز داریم. موزه گرافیک ایران یک دارایی ساده نیست، بلکه یک ارزش ملی است که صیانت از آن وظیفه‌ای همگانی به شمار می‌رود.

کلهرنیا در بخش پایانی سخنان خود، با پیشنهادی قدرشناسانه و عاطفی درباره پاسداشت مقام استاد بلوچ گفت: آرزو و افتخار بزرگ زندگی من این خواهد بود که روزی نام مبارک و ستودنی استاد مجید بلوچ بر تارک موزه گرافیک انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران بنشیند. پاسداشت این پیشگامان، پاسداشت کیان و هویت هنر گرافیک این سرزمین است.

مهسا بهادری- اتاق خبر خانه‌ی هنرمندان ایران

از مرتضی ممیز تا علی‌اصغر بلوچ؛ روایت نسلی که گرافیک ایران را ساخت