گزارش رادیوی ملی آمریکا (انپیآر) از جنوب لبنان نشان میدهد جنگ، تنها خانهها و زیرساختهای این منطقه را ویران نکرده، بلکه جغرافیای آن را نیز تغییر داده است؛ «خط آبی» که سالها مرز عملی میان لبنان و اسرائیل بود، دیگر بهتنهایی واقعیت روی زمین را توضیح نمیدهد و در کنار آن، «خط زرد» و مناطق محدودشده تازهای شکل گرفتهاند؛ مناطقی که رفتوآمد مردم، دسترسی کشاورزان به زمینهایشان و امکان بازگشت هزاران آواره به خانههایشان را با محدودیت روبهرو کرده است.
خبرآنلاین- انپیآر: خودروی زرهی نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در جنوب لبنان، آرام و آهسته در امتداد مرزِ نانوشته و عملی این منطقه حرکت میکند؛ نه به دلیل دشواری مسیر یا نگرانی از گلولهباران و حملات پهپادی، بلکه چون هر کیلومتر از این مسیر، به معنای شناخت دوباره سرزمینی است که جنگ چهره آن را بهطور اساسی تغییر داده است.
بیشتر بخوانید:
>>>> جغرافیای اشغال / خطوطی که سرنوشت لبنان را تعیین میکنند / خطکشیهای اسرائیل برای توسعه اشغالگری در جنوب لبنان
«نیروی موقت سازمان ملل در لبنان» (یونیفل) از سال ۱۹۷۸ در این منطقه حضور دارد؛ نیرویی که پس از نخستین اشغال لبنان از سوی اسرائیل برای نظارت بر روند خروج نیروهای اسرائیلی از خاک این کشور تشکیل شد.
۲۰ سال پیش، سازمان ملل مأموریت یونیفل را گسترش داد تا این نیرو بر پایبندی طرفها به آتشبس در درگیریهای میان اسرائیل و لبنان نیز نظارت کند؛ درگیریهایی که حزبالله، گروه مورد حمایت ایران، یکی از طرفهای اصلی آن بود. حزبالله در سال ۱۹۸۲ و با هدف مقابله با دومین تهاجم اسرائیل به لبنان شکل گرفت.
نزدیک به نیم قرن پس از تشکیل یونیفل، مأموریت این نیرو در پایان سال جاری میلادی به پایان میرسد و با مخالفت آمریکا و اسرائیل، تمدید نخواهد شد. این در حالی است که هنوز آتشبسی پایدار در جنوب لبنان برقرار نشده است.
توافقی که در ژوئن میان اسرائیل و لبنان به دست آمد، تنها توانسته وقفهای شکننده در درگیریها ایجاد کند. دولت لبنان میگوید از زمان آغاز این دور از جنگ در ماه مارس، زمانی که حزبالله حملات راکتی به اسرائیل را آغاز کرد، بیش از ۴۳۰۰ نفر کشته و بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر آواره شدهاند و جغرافیای جنوب لبنان نیز دستخوش تغییر شده است. اسرائیل میگوید از آن زمان تاکنون ۳۹ سرباز، یک پیمانکار نظامی و دو غیرنظامی این کشور در حملات حزبالله کشته شدهاند. به گفته یونیفل، از آغاز جنگ در سال جاری میلادی همچنین هفت نیروی حافظ صلح سازمان ملل کشته شدهاند.
«خط آبی» ـ که اکنون با موانع فلزی آبیرنگ مشخص شده است ـ خط مرزیای است که سازمان ملل در سال ۲۰۰۰ برای مشخص کردن مسیر خروج دوباره نیروهای اسرائیلی ترسیم کرد؛ خروجی که پس از ۱۸ سال اشغال جنوب لبنان انجام شد. این خط اکنون با موانع پلاستیکی آبیرنگ نیز مشخص شده و عملاً نقش مرز میان دو کشوری را ایفا میکند که تاکنون بهطور رسمی بر سر مرزهای خود به توافق نرسیدهاند.
خط آبی همچنان روی نقشه وجود دارد، اما دیگر نمیتواند واقعیت روی زمین را بهطور کامل نشان دهد.
*نیروهای حافظ صلح فرانسوی یونیفل در برابر موضعی نظامی که به تصرف ارتش اسرائیل درآمده، گشتزنی میکنند؛ منطقهای حائل در امتداد «خط زرد» ایجاد شده که ورود غیرنظامیان به آن ممنوع است و حدود ۶ درصد خاک لبنان را دربر میگیرد
*در کفرکیلا لبنان، نوشتهای دیواری در «دروازه فاطمه» خط خورده است؛ این محل، گذرگاه مرزی سابق میان لبنان و اسرائیل در نزدیکی روستای کفرکیلا و متولا بود که اسرائیل پس از خروج نیروهایش از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ آن را بست.
*نمایی از حولا؛ جادهها به مسیرهایی ناهموار تبدیل شده و خانهها به تلی از بتن و آوار بدل شدهاند. حولا همچنین محل کشتار دهها غیرنظامی لبنانی در سال ۱۹۴۸، اندکی پس از تأسیس اسرائیل، بود.
*نیروهای حافظ صلح فرانسوی یونیفل در امتداد «خط زرد» و میان مناطق ویرانشده حولا، کفرکیلا و عدیسه گشتزنی میکنند؛ مأموریت یونیفل پس از ۴۸ سال نظارت بر آتشبس، تحت فشار آمریکا و اسرائیل در شورای امنیت، امسال پایان مییابد.
ماهها بمباران، مرزهای قدیمی را درهم ریخته و خطوط تازهای برای کنترل و محدودیت رفتوآمد به وجود آورده است؛ خطوطی که نحوه رفتوآمد مردم، کار کردن و بازگشت آنها به خانههایشان را تغییر دادهاند. پس از ماهها محدودیت، یونیفل بار دیگر امکان دسترسی به بخشهایی از منطقه شرقی حوزه مأموریت خود را فراهم کرده است؛ مناطقی که حضور نظامی اسرائیل برای مدتی ورود به آنها را ممنوع کرده بود.
«امروز، برای نخستین بار در چند ماه گذشته، در حال ورود به بخش شرقی هستیم. این برای ما یک فرصت است.» این را گروهبان اودریک، از نیروهای فرانسوی یونیفل، میگوید. ارتش فرانسه به دلایل امنیتی اجازه نمیدهد نام کوچک سربازانش منتشر شود.
او ادامه میدهد: «از زمان آغاز مذاکرات توانستهایم این منطقه را دوباره باز کنیم و پس از برقراری آتشبس، سرانجام آزادی رفتوآمد خود را به دست بیاوریم.»
بازگشایی این منطقه همزمان با آن صورت گرفته که اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل با چالشهای تازهای روبهرو شده است. این قطعنامه در سال ۲۰۰۶ و برای پایان دادن به جنگ میان اسرائیل و حزبالله و ایجاد چارچوبی امنیتی برای جنوب لبنان تصویب شد.
همزمان، مأموریت یونیفل که نخستین بار در سال ۱۹۷۸ آغاز شد، پس از نزدیک به پنج دهه ممکن است به پایان برسد. مأموریت اولیه این نیرو برقراری امنیت، نظارت بر خروج نیروهای اسرائیلی و کمک به بازگشت اقتدار دولت لبنان به جنوب این کشور بود.
خط زرد
اسرائیل در جنوب لبنان منطقهای را که آن را «منطقه حائل» مینامد ایجاد کرده و این محدوده با خطی موسوم به «خط زرد» مشخص شده است. عرض این نوار در برخی مناطق به حدود پنج مایل میرسد و نیروهای اسرائیلی همچنان بخشهایی از آن را در اشغال خود دارند. اسرائیل میگوید هدف از ایجاد این منطقه جلوگیری از شلیک راکت نیروهای حزبالله به شمال این کشور است.
در همین حال، اسرائیل ورود غیرنظامیان لبنانی به زمینهای خودشان در امتداد مرز را ممنوع کرده و در بسیاری از شهرها و روستاهای مرزی، خانههای مسکونی و زیرساختهای غیرنظامی را تخریب کرده است.
سرهنگ دوم سباستیان دورادو سانتوس، مسئول اطلاعرسانی یونیفل از طرف نیروهای اسپانیایی، میگوید: «خط زرد برای ما وجود خارجی ندارد، اما باید آن را روی نقشه مشخص کنیم تا بتوانیم آن را ببینیم و درک کنیم.»
او ادامه میدهد: «این وضعیت زندگی عادی مردم را مختل کرده است. بسیاری از غیرنظامیان نمیتوانند سر کار بروند یا امور روزمره خود را انجام دهند. فصل برداشت نزدیک است، اما آنها نمیتوانند به زمینهای کشاورزیشان دسترسی داشته باشند.»
*نیروهای حافظ صلح اسپانیایی در ماریِ جنوب لبنان، در قالب طرح «همکاری غیرنظامی-نظامی» (CIMIC)، یک درمانگاه پزشکی برای ارائه خدمات به جوامع محلی آسیبپذیر اداره میکنند.
*یک جوان مسیحی نظارهگر گشتزنی نیروهای اسپانیایی یونیفل در خیابانهای روستای مسیحی «ایبلالسقی» در جنوب لبنان است؛ یونیفل پس از تشدید درگیریها در مارس ۲۰۲۶، گشتهای خیابانی خود را از سر گرفته است. بر اساس آمار وزارت بهداشت لبنان، در این درگیریها بیش از ۴۳۵۴ نفر در سراسر لبنان کشته شدهاند.
*گشتزنی نیروهای اسپانیایی یونیفل در روستای مسیحی «ایبلالسقی» در جنوب لبنان؛ مأموریت یونیفل قرار است ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ پایان یابد و خروج مرحلهای و منظم این نیرو از لبنان آغاز شود.
آن سوی این خط، آثار جنگ تقریباً همهجا دیده میشود. جادهها به مسیرهایی ناهموار تبدیل شدهاند که رد عبور تانکهای اسرائیلی روی آنها باقی مانده است. خانههایی که زمانی محل زندگی خانوادهها بودند، حالا چیزی جز بتن و آوار نیستند. در برخی نقاط نیز پرچمهای اسرائیل بر فراز ویرانهها دیده میشود.
در مسیر حرکت میان مناطق تحت پوشش یونیفل، روستاهای متعددی یکی پس از دیگری خالی از سکنه و ویران شدهاند؛ از جمله حولا، عدیسه و کفرکیلا. در همین مسیر، سازه نیمهتمام «دروازه فاطمه» نیز قرار دارد؛ گذرگاهی سابق میان اسرائیل و لبنان که پس از خروج نیروهای اسرائیلی در سال ۲۰۰۰، توسط آنها بسته شد.
برای غیرنظامیان محلی، این خطوط صرفاً علامتهایی روی نقشه نیستند. این خطوط خانهها را از زمینهای کشاورزی، محلهها را از محل کار و خانوادهها را از مکانهایی که سالها در آنها زندگی ساختهاند جدا میکنند.
منطقه محدودشده حدود ۶ درصد از خاک لبنان را دربر میگیرد؛ محدودهای که خاطره ۱۸ سال اشغال جنوب لبنان از سوی اسرائیل را زنده کرده است؛ اشغالی که در سال ۲۰۰۰ پایان یافت.
دسترسی به این مناطق همچنان عمدتاً ممنوع است. با این حال، تنها چند کیلومتر دورتر از مناطق بهشدت ویرانشده، برخی روستاهای مسیحی همچنان محل زندگی مردم هستند؛ روستاهایی که در انزوا قرار گرفتهاند و دسترسی محدودی به خدمات اولیه دارند.
*نیروهای حافظ صلح هندی یونیفل در ماریِ جنوب لبنان، در قالب طرحی بشردوستانه، یک درمانگاه دندانپزشکی برای ارائه خدمات به جوامع محلی آسیبپذیر اداره میکنند.
*نیروهای حافظ صلح اسپانیایی در قالب یک طرح بشردوستانه، تجهیزات پزشکی را به ماری در جنوب لبنان میرسانند تا خدمات درمانی به جوامع محلی آسیبپذیر تقویت شود.
*گشتزنی نیروهای اسپانیایی یونیفل در روستای مسیحی «ایبلالسقی» در جنوب لبنان؛ یونیفل اخیراً گشتهای خود را در مناطقی از جنوب لبنان که در جریان عملیات نظامی اسرائیل دسترسی به آنها ممکن نبود، از سر گرفته است.
کاروانهای امدادی برای ساکنان این مناطق غذا، دارو و دیگر اقلام ضروری میآورند. با این حال، حضور آنها فقط یک کمکرسانی ساده نیست و برای مردم معنای دیگری هم دارد.
کشیش هانی طوق، هماهنگکننده شبکهای از سازمانهای کاتولیک، میگوید: «وقتی ما را میبینند، میدانند که تنها نیستند.»
طوق میافزاید بسیاری از ساکنان همچنان میان مرزی که هیچ کنترلی بر آن ندارند، حضور محدود دولت و اشغالی که پایان آن مشخص نیست، گرفتار ماندهاند.
برای مقامهای محلی، دسترسی کشاورزان به زمینهایشان یکی از فوریترین مشکلات است.
سلمان ابوالعلا، شهردار ماری، میگوید: «کشاورزی همچنان اصلیترین منبع درآمد مردم و یکی از پایههای اصلی توسعه منطقه است. کشاورزان باید بتوانند به زمینهایشان برسند و محصولاتشان را برداشت کنند.»
این محدودیتها دسترسی مردم به خدمات اولیه را نیز دشوار کرده است.
یونیفل که فعالیتهای غیرنظامی خود را به دلیل درگیریها برای ماهها متوقف کرده بود، اخیراً بخشی از این فعالیتها را از سر گرفته و در مناطقی که دسترسی به آنها همچنان بسیار دشوار است، خدمات اولیه پزشکی ارائه میدهد.
فایز الخالد، یک شهروند سوری ساکن عینالعرب که یک پزشک اسپانیایی او را معاینه میکند، میگوید: «اینجا هیچ پزشکی نیست و کمکهای بشردوستانه هم کافی نیست. ما مثل زندانیها زندگی میکنیم.»
او میگوید جاده اصلی منتهی به نبطیه همچنان بسته است و زمانی که مادرش بیمار شد، امکان دسترسی به خدمات درمانی مناسب وجود نداشت.
سرگرد خسوس فرناندس مانچادو از نیروهای اسپانیایی یونیفل نیز میگوید: «این منطقه با کمبود فرصتهای شغلی و در ماههای اخیر با آتشسوزیهای گسترده روبهرو بوده است.»
به گفته او، نیروهای اسپانیایی یونیفل فعالیتهای خود را در ماه مارس متوقف کردند و تنها بهتازگی توانستند آنها را از سر بگیرند.
دولت لبنان اسرائیل را متهم کرده است که عمداً در مناطق جنگلی و زمینهای کشاورزی آتشسوزی ایجاد میکند تا ساکنان نتوانند به روستاهای خود بازگردند. ارتش اسرائیل درباره این اتهامها اظهارنظری نکرده است.
مانچادو میگوید: «خط زرد بر تمام فعالیتهای ما تأثیر گذاشته، چون واقعیت جدیدی را روی زمین ایجاد کرده است. برای غیرنظامیان، این خط به معنای جدا شدن خانهها از زمینهایشان است. برای ما، این خط نه به رسمیت شناخته شده، نه علامتگذاری شده و نه مرزبندی شده است.»
اما خط زرد تنها تغییر جدید در مرزهای جنوب لبنان نیست. همزمان، سازوکاری تازه با عنوان «مناطق آزمایشی» شکل گرفته است؛ مناطقی که قرار است نیروهای اسرائیلی و رزمندگان حزبالله از آنها عقبنشینی کنند و نیروهای مسلح لبنان جای آنها را بگیرند.
در شهر زوطر الغربیه، پیامدهای این جغرافیای در حال تغییر حتی داخل خانههای مردم نیز دیده میشود.
احسان یاغی هنگام سفر از حومه جنوبی بیروت، جایی که پس از آوارگی در آن ساکن شده، به بقایای خانهاش نگاه میکند. یاغی که شش دختر دارد و همسرش بازنشسته است، پس از شنیدن خبر خروج نیروهای اسرائیلی از روستا در پایان ژوئیه، به زوطر الغربیه بازگشت.
*احسان یاغی در خانه بهشدت آسیبدیدهاش در زوطر الغربیه ایستاده است؛ او که به حومه جنوبی بیروت آواره شده بود، هر روز به روستای خود بازمیگشت. یاغی شش دختر دارد و همسرش بازنشسته است.
او یک هفته در حاشیه روستا منتظر ماند تا نیروهای مسلح لبنان اجازه ورود بدهند و سرانجام توانست وارد شود.
در داخل شهر، هنوز نشانههای حضور نیروهای اسرائیلی دیده میشد. ردیفی از تانکهای اسرائیلی پشت خانهها مستقر بود.
چند متر آنطرفتر، خانه دیگری مدتی بهعنوان محل استقرار سربازان اسرائیلی استفاده شده بود. قوطیهای مواد غذایی، ظرفهای آب، تشکها و صلیبهایی که ظاهراً متعلق به ساکنان مسیحی پیشین خانه بودند، در اتاقی کثیف روی زمین پراکنده شده بود. روی دیوارها نیز نقاشیهایی از جمله ستاره داوود دیده میشد؛ نشانههایی که ظاهراً سربازان مستقر در این خانه از خود به جا گذاشته بودند.
ماحسن فقیه که به منطقه شوف آواره شده بود، چند روز پیش به زوطر بازگشت و خانه ویرانشده خود را دید. این شهر همچنان برق و آب لولهکشی ندارد.
او میگوید: «انفجارها تمام شب ادامه دارد، بهخصوص از سمت علیالطاهر. بهسختی میتوانم بخوابم.»
او به یکی از ارتفاعات شاخص منطقه اشاره میکند؛ جایی که اسرائیل برای بیرون راندن نیروهای حزبالله از آنجا درگیر بوده است.
در سراسر جنوب لبنان، هزاران نفر تلاش میکنند به خانههایی بازگردند که دیگر وجود ندارند.
خط آبی همچنان همان جایی است که سالها پیش روی نقشه ترسیم شد. اما روی زمین، جغرافیای تازهای شکل گرفته است؛ جغرافیایی که با صدای مداوم پهپادها، مناطق ممنوعه، روستاهای خالی از سکنه، جادههای ویران و زمینهای کشاورزیای که صاحبانشان دیگر به آنها دسترسی ندارند، تعریف میشود.
حملات هوایی روزانه به مردم یادآوری میکند که برای کسانی که در این مناطق زندگی میکنند، جنگ هنوز تمام نشده است.
روی نقشه شاید همان مرز قبلی دیده شود؛ اما روی زمین، همهچیز تغییر کرده است.
*یک سرباز ارتش لبنان در کنار خودروی زرهی، مقابل «ایست بازرسی موقت» ایستاده است؛ این ایست بازرسی مواضع ارتش اسرائیل را از منطقهای جدا میکند که نیروهای اسرائیلی از آن عقبنشینی کردهاند و ساکنان محلی بازگشت به زوطر الغربیه را آغاز کردهاند.
*یک سرباز ارتش لبنان در ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ در ورودی زوطر الغربیه در جنوب لبنان ایستاده است؛ ساکنان لبنانی که ماهها پیش مجبور به ترک خانههایشان شده بودند، اکنون بهآرامی به این شهر ویرانشده، که همچنان برق و آب لولهکشی ندارد، بازمیگردند.
*یک زن لبنانی در ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ از میان ویرانههای زوطر الغربیه در جنوب لبنان عبور میکند؛ این تصویر پس از عقبنشینی نیروهای اسرائیلی ثبت شده و ساکنانی که ماهها از خانههایشان دور مانده بودند، اکنون بهآرامی به شهر ویرانشده بازمیگردند.
*نقاشیها دیوارهای راهروی خانهای در زوطر الغربیه را پوشاندهاند؛ خانهای که پیشتر محل استقرار سربازان اسرائیلی بوده است.
*ماحسن فقیه در آپارتمان ویرانشدهاش در زوطر الغربیه؛ او پس از آوارگی در منطقه شوف، اخیراً به خانهاش بازگشته، اما درگیریها همچنان در نزدیکی محل ادامه دارد. او میگوید: «انفجارها تمام شب ادامه دارد و بهسختی میتوانم بخوابم.»
*ماحسن فقیه چند روز پس از بازگشت به زوطر الغربیه، مقابل آپارتمان ویرانشدهاش ایستاده است؛ این روستا نخستین محل اجرای طرحی آزمایشی با میانجیگری آمریکا است که بر اساس آن نیروهای اسرائیلی از منطقه عقبنشینی میکنند و نیروهای لبنانی برای تأمین امنیت جایگزین آنها میشوند.
315
کد مطلب 2277108
-
فشار تازه بر مِرتس؛ انتخابات دو ایالت دیگر آلمان آغاز شد
-
سیانان: رفتارهای دو هفته اخیر ترامپ حتی با استانداردهای خود او هم غیرطبیعی است / پیامدهای نگرانی پنهان از شکست در انتخابات میاندورهای
-
«خط زرد» جای «خط آبی»؛ چهره جدید از ویرانی مطلق جنوب لبنان در قاب جنگ + گزارش تصویری
-
زیدآبادی: به نظر میرسد آمریکا و عموم متحدانش خود را برای حملهای سخت و گسترده آماده میکنند؛ نتیجه چه خواهد شد؟
-
پشت پرده لغو مجوز خبرنگاران سه رسانه بزرگ برای ورود به کاخ سفید / پولیتیکو: در کاخ سفید همه بهتزده شدند؛ هیچ کس از تصمیم ترامپ خبر نداشت
-
زیدآبادی: به نظر میرسد آمریکا و عموم متحدانش خود را برای حملهای سخت و گسترده آماده میکنند؛ نتیجه چه خواهد شد؟
-
پارسی: بن سلمان و رهبران خلیج فارس باید بدانند که «منجی آمریکایی» دیگر وجود ندارد